{"id":47,"date":"2018-04-17T06:37:25","date_gmt":"2018-04-17T06:37:25","guid":{"rendered":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/?page_id=47"},"modified":"2018-06-11T11:22:52","modified_gmt":"2018-06-11T11:22:52","slug":"organismen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/?page_id=47","title":{"rendered":"Organismen"},"content":{"rendered":"<div class=\"page\" title=\"Page 22\">\n<div class=\"section\">\n<div class=\"layoutArea\">\n<div class=\"column\">\n<p>Een organisme kan worden gedefinieerd als een levend wezen met een eigen metabolisme. Mensen, dieren, planten, schimmels en bacteri\u00ebn zijn volgens deze definitie organismen, terwijl virussen en prionen niet als organismen worden beschouwd. Voor leerlingen is het organismale niveau vaak ook het meest herkenbaar en aansprekend. Wat op de lagere organisatieniveaus geleerd wordt, speelt zich af binnen het organisme en bij de hogere organisatieniveaus gaat het er meestal om hoe organismen daarbinnen functioneren.<\/p>\n<div id=\"accordions-186\" class=\"accordions-186 accordions\" data-accordions={&quot;lazyLoad&quot;:false,&quot;id&quot;:&quot;186&quot;,&quot;event&quot;:&quot;click&quot;,&quot;collapsible&quot;:&quot;true&quot;,&quot;heightStyle&quot;:&quot;content&quot;,&quot;animateStyle&quot;:&quot;swing&quot;,&quot;animateDelay&quot;:1000,&quot;navigation&quot;:true,&quot;active&quot;:999,&quot;expandedOther&quot;:&quot;no&quot;}>\r\n                <div class=\"items\" >\r\n    \r\n            <div post_id=\"186\" itemcount=\"0\"  header_id=\"header-0\" id=\"header-0\" style=\"\" class=\"accordions-head head0 border-none\" toggle-text=\"\" main-text=\"Subdomein 4.1: Systematiek en soortbegrip\">\r\n                                    <span id=\"accordion-icons-0\" class=\"accordion-icons\">\r\n                        <span class=\"accordion-icon-active accordion-plus\"><i class=\"fa fa-chevron-up\"><\/i><\/span>\r\n                        <span class=\"accordion-icon-inactive accordion-minus\"><i class=\"fa fa-chevron-down\"><\/i><\/span>\r\n                    <\/span>\r\n                    <span id=\"header-text-0\" class=\"accordions-head-title\">Subdomein 4.1: Systematiek en soortbegrip<\/span>\r\n                            <\/div>\r\n            <div class=\"accordion-content content0 \">\r\n                <p><strong>Leerdoelen<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.1 De student kan verschillende soortconcepten omschrijven, waaronder het biologische, ecologische en evolutionaire soortconcept. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.2 De student kan classificaties en taxonomische namen op de juiste manier weergeven. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.3 De student kan overzichten maken die voorbeelden tonen van mogelijke indelingen van organismen. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.4 De student kan de geschiedenis van de systematiek als wetenschapsgebied en de invloed van de evolutietheorie en moleculaire genetica daarop beschrijven en verklaren. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.5 De student kan benoemen op grond van welke functionele verschillen soorten taxonomisch worden geclassificeerd. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.6 De student kan inzicht tonen in hoe de moderne systematiek grotendeels berust op verschillen en overeenkomsten in DNA-sequenties. Bijvoorbeeld: het drie domeinen systeem berust op het DNA dat codeert voor ribosomen. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.7 De student kan fylogenetische reconstructies en begrippen (soort, taxon, clade, monofyletisch, parafyletisch en polyfyletisch, homologie, analogie en homoplasie) en de interpretatie van verwantschapsschema\u2019s omschrijven. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.1.8 De student kan beschrijven wat virussen zijn, hoe ze gebouwd zijn, hoe ze zich repliceren en op basis van welke criteria ze ingedeeld zijn.<\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Video's en oefenvragen<\/strong><\/p>\n<p>In deze video komen de leerdoelen 4.1.1, 4.1.2, 4.1.3 en 4.1.4 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/XyInBbIqpXg\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Hier kun je oefenen met soortconcepten en taxonomische indeling:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=16\" width=\"936\" height=\"484\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n<p>In deze video komen de leerdoelen 4.1.5 en 4.1.7 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/fBrq1TUsovw\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Hier kan je oefenen met de kenmerken van het drie domeinen systeem:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=15\" width=\"936\" height=\"231\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n<p>In deze video komt het leerdoel 4.1.8 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/bsBl1ViTgDY\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Hier kan je oefenen met virussen:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=18\" width=\"936\" height=\"465\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n            <\/div>\r\n    \r\n            <div post_id=\"186\" itemcount=\"1\"  header_id=\"header-1527246922456\" id=\"header-1527246922456\" style=\"\" class=\"accordions-head head1527246922456 border-none\" toggle-text=\"\" main-text=\"Subdomein 4.3: Levenscycli en erfelijkheid\">\r\n                                    <span id=\"accordion-icons-1527246922456\" class=\"accordion-icons\">\r\n                        <span class=\"accordion-icon-active accordion-plus\"><i class=\"fa fa-chevron-up\"><\/i><\/span>\r\n                        <span class=\"accordion-icon-inactive accordion-minus\"><i class=\"fa fa-chevron-down\"><\/i><\/span>\r\n                    <\/span>\r\n                    <span id=\"header-text-1527246922456\" class=\"accordions-head-title\">Subdomein 4.3: Levenscycli en erfelijkheid<\/span>\r\n                            <\/div>\r\n            <div class=\"accordion-content content1527246922456 \">\r\n                <p><strong>Leerdoelen<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.3.1 De student kan de levenscyclus van prokaryoten beschrijven waarbij aandacht is voor sporenvorming en horizontale genenoverdracht.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.3.2 De student kan de verscheidenheid en levenscycli herkennen en uitleggen bij: protisten, fungi, meercellige wieren, mossen, varens, zaadplanten en (on)gewervelde dieren. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.3.3 De student kan met behulp van de Mendelse genetica genetische vraagstukken oplossen waarbij de begrippen dominant, recessief, codominant, X-chromosomaal en crossing-over aan de orde komen. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.3.4 De student kan verschillende patronen van overerving herkennen aan de hand van stambomen of fenotypefrequenties. Te onderscheiden zijn:\u00a0<\/span>autosomaal-dominante overerving,\u00a0autosomaal-recessieve overerving,\u00a0x-gebonden dominante overerving,\u00a0x-gebonden recessieve overerving,\u00a0y-gebonden overerving,\u00a0multifactori\u00eble overerving,\u00a0mitochondri\u00eble overerving en\u00a0moza\u00efcisme<\/p>\n<p>4.3.5 De student kan uitleggen wat verstaan wordt onder polygene overerving, genomic imprinting en polyplo\u00efdie.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Video's en oefenvragen<\/strong><\/p>\n<p>In deze video komt het leerdoel 4.3.1 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/PXOphzLjJhg\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>In deze slide show komen de leerdoelen 4.3.3 en 4.3.4 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=4\" width=\"936\" height=\"552\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n<p>In deze video komt het leerdoel 4.3.5 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/bmdkV3ZcHMQ\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n            <\/div>\r\n    \r\n            <div post_id=\"186\" itemcount=\"2\"  header_id=\"header-1527246923007\" id=\"header-1527246923007\" style=\"\" class=\"accordions-head head1527246923007 border-none\" toggle-text=\"\" main-text=\"Subdomein 4.4: Evolutie\">\r\n                                    <span id=\"accordion-icons-1527246923007\" class=\"accordion-icons\">\r\n                        <span class=\"accordion-icon-active accordion-plus\"><i class=\"fa fa-chevron-up\"><\/i><\/span>\r\n                        <span class=\"accordion-icon-inactive accordion-minus\"><i class=\"fa fa-chevron-down\"><\/i><\/span>\r\n                    <\/span>\r\n                    <span id=\"header-text-1527246923007\" class=\"accordions-head-title\">Subdomein 4.4: Evolutie<\/span>\r\n                            <\/div>\r\n            <div class=\"accordion-content content1527246923007 \">\r\n                <p><strong>Leerdoelen<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.1 De student kan beredeneren hoe nieuwe soorten ontstaan met behulp van de begrippen mutatie, natuurlijke selectie en soortvorming. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.2 De student kan aan de hand van kenmerkende verschuivingen in het denken over de (on)veranderlijkheid van soorten beschrijven hoe de evolutietheorie zich heeft ontwikkeld. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.3 De student kan de rol van cruciale documenten zoals Darwin\u2019s \u2018On the Origin of Species\u2019 toelichten met gebruik van hedendaagse begrippen uit de evolutietheorie zoals seksuele selectie, life-history, kunstmatige selectie en fitness.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.4 De student kan verschillende argumenten over de evolutietheorie benoemen en beoordelen. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.5 De student kan een overzicht van de indeling van het leven in grote groepen (drie-domeinen-systeem, supergroepen) beschrijven en de kenmerken en evolutionaire geschiedenis van deze groepen gebruiken om deze indeling te verklaren. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.6 De student kan verschillende processen benoemen die gebruikt worden om macro-evolutie te verklaren en beschrijven (bijvoorbeeld extinctie, radiatie, biogeografie, moleculaire klok). <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.7 De student kan verschillende processen benoemen die gebruikt worden om micro-evolutie te verklaren en beschrijven (bijvoorbeeld adaptatie, genetisch polymorfisme, reproductieve systemen). <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.8 De student kan soortvorming processen op microschaal koppelen aan kennis van de genetica. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.9 De student kan voor een aantal typen van selectie of genetische mechanismen benoemen wat de evolutionaire consequenties zijn, waaronder over- en onderdominantie, sexespecifieke selectiedruk, frequentie- afhankelijke selectie, heterogene milieus en meiotische \u2018drive\u2019. <\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">4.4.10 De student kan het ontstaan van resistentie verklaren. <\/span><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>Video's en oefenvragen<\/strong><\/p>\n<p>In deze video komen de leerdoelen 4.4.1, 4.4.2, 4.4.4, 4.4.6 en 4.4.7 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/QtCArV-_JhI\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<p>Hier kan je oefenen met een aantal vragen over evolutie:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=13\" width=\"936\" height=\"363\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n<p>In deze oefening komt leerdoel 4.4.9 aan bod:<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=11\" width=\"936\" height=\"668\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n<p>In deze animatie komt leerdoel 4.4.10 aan bod:<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=h5p_embed&id=10\" width=\"936\" height=\"519\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><script src=\"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/wp-content\/plugins\/h5p\/h5p-php-library\/js\/h5p-resizer.js\" charset=\"UTF-8\"><\/script><\/p>\n            <\/div>\r\n    <\/div>\r\n\r\n\r\n\r\n            <\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":3,"featured_media":132,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-47","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/47","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=47"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/47\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":221,"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/47\/revisions\/221"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/132"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/placetobio.sites.nhlstenden.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=47"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}